Çin merkezli e-ticaret platformlarının hızlı yükselişi, ülkeleri gümrüksüz sınır ticaretine yönelik adımlar atmaya zorluyor. Türkiye’de halihazırda 30 Euro olan gümrüksüz online alışveriş limiti için “sıfırlama” hazırlığı yapıldığı iddia ediliyor. Uygulamanın yürürlüğe girmesiyle birlikte küçük tutarlı alışverişler de gümrük mevzuatına tabi olacak.
Türkiye’de yeni vergi dönemi
Mevcut düzenlemelere göre posta ve hızlı kargo yoluyla yurtdışından yapılan 30 Euro’ya kadar olan alışverişlerde basitleştirilmiş bir vergi sistemi uygulanıyor. AB ülkelerinden gelen siparişlerde yüzde 30, AB dışından gelenlerde ise yüzde 60 oranında tek ve maktu vergi alınıyor. Ancak 30 Euro sınırının kaldırılması halinde tüm ürünler normal ithalat rejimine girecek.
Bu durumda ürünün türüne göre değişen gümrük vergileri hesaplanacak, üzerine %20 KDV, gerektiğinde ÖTV, ayrıca gümrük sunum ücreti ve damga vergisi gibi masraflar da eklenecek. Böylece yurtdışı alışverişlerde süreç daha karmaşık ve maliyetli hale gelecek.
Konuya ilişkin değerlendirme yapan kaynaklar, Çin menşeli platformların Türkiye’ye aylık 300 milyon dolarlık satış yaptığını belirtiyor. Kaynaklar, “Konu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin de gündeminde. Çin kaynaklı e-ticaret sitelerinin Türkiye’ye satışları aylık 300 milyon doları geçti. Her gün 10 milyon dolar demek bu. Mevzuata aykırı ürünler çok daha rahat bir şekilde giriyor. 30 Euro’luk limitin sıfırlanması ile ilgili çalışma devam ediyor. Bu konu ile ilgili her ürün gümrük mevzuatına tabi olmalı. Bunun için Ticaret Bakanlığı yetkilileri çalışıyor. Tahammül edilecek tarafı kalmadı. Gelen her ürün gümrük mevzuatına tabi olmalı” diyor.
Olası düzenlemeyle birlikte Türkiye’de gümrüksüz online alışveriş devri sona erecek. Artık en küçük tutarlı alışverişler dahi gümrük vergileri, KDV ve ek masraflarla karşılaşacak. 21 Ağustos 2024’te yürürlüğe giren düzenleme ile yurt dışından alışverişte tavan fiyat 150 Euro’dan 30 Euro’ya düşürülmüş, ardından 27 Aralık 2024’te yürürlüğe giren düzenleme ile bu 30 Euro’luk limite kargo ücreti dahil edilmişti.
Avrupa da gümrüksüz alışverişi kaldırmayı planlıyor
Öte yandan Avrupa Birliği de 150 Euro’ya kadar olan gümrüksüz alışveriş uygulamasını 2028’e kadar tamamen kaldırmayı planlıyor. Benzer şekilde Endonezya, küçük işletmeleri korumak için Temu uygulamasını mağazalardan kaldırmıştı. Bu önlemlere rağmen Temu’nun AB’de 92 milyon, Shein’in ise 130 milyondan fazla kullanıcısı bulunuyor. 2024 yılında AB’ye 150 Euro altı 4,6 milyar dolarlık paket girişi gerçekleşti ve bunların yüzde 91’i Çin’den geldi.
Türkiye’de ise Temu, 29 milyon ziyaretçiyle Amazon Türkiye’yi geride bıraktı. Hepsiburada’nın ise yaklaşık yarısı kadar kullanıcıya erişti. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre 2025’in ilk yarısında e-ithalat geçen yılın aynı dönemine göre %65 artarak 155 milyar TL’yi aştı. Buna karşılık yabancı kartlarla Türkiye’den yapılan e-ihracat sadece %7,4 artış gösterdi.
